Trust but verify – de marktwerking van crowdfunding

Nieuwegein, juni 2019

‘Investeerder vangt bot in zaak over mislukt crowdfundingproject’ was de kop van het artikel in het Financieel Dagblad van 27 mei jongstleden. Het artikel handelt om een investeerder die €5.000,- in een crowdfundingbelegging stopte die onlangs jammerlijk failleerde.

Casus van de failliete kliniek

In het kort komt de casus op het volgende neer: in 2014 werd er via een kredietronde via een crowdfundingplatform door 63 investeerders een bedrag van €200.000 opgehaald voor een kliniek voor arm- en beenklachten als gevolg van vaatproblemen. De kredietvrager stond persoonlijk borg voor €150.000. Daarnaast was er sprake van een interessante rentevergoeding van 8%.

De kliniek kwam in de problemen en werd in juli 2018 failliet verklaard. Het restant van de lening bedroeg toen nog €94.000. Na een schikking van €15.000 om het restant van de lening af te kopen ontving de investeerder €2.600,- en dus circa 52% terug van het totaal ingelegde bedrag. Het crowdfundingplatform was van mening dat aanvragen van een persoonlijk faillissement niets zou uithalen en dat er verder niets meer te halen was bij de ondernemer.

De investeerder nam hier geen genoegen mee en stapte naar de rechter. Voor zover bekend was het voor het eerst dat een boze investeerder dat doet. Zijn voornaamste argumenten hiertoe hadden betrekking op de kwaliteit van de geboden zekerheden. Het platform zou hiertoe onvoldoende onderzoek naar hebben gedaan. Hierdoor was het kredietrisico veel hoger dan waar beleggers op hadden gerekend. De investeerder weigert de schikking en wijst op de zorgplicht van het platform: “In principe moet je blind in kunnen stappen”.

Behoefte aan crowdfunding

De snelle opkomst van crowdfunding is voornamelijk veroorzaakt door het terugschroeven van financiering door de grootbanken na de crisis. De crowdfundingplatform vulden hiermee een sterke behoefte in van de markt. De toezichthouders DNB en AFM erkenden dit en stonden het oogluikend toe. Wel werd aangedrongen op snelle professionalisering.  In een recent onderzoek constateert de AFM dat er het laatste jaar wel al veel verbeterd is.

Toch blijft er soms onduidelijkheid over het verdienmodel van de platforms. Succesfees bij plaatsing kunnen er mogelijk toe leiden dat de platforms graag nieuwe financieringen binnenhalen en dat dit mogelijk ten koste van de risicoperceptie en zorgplicht zou gaan.

Los van al deze redeneringen stuit met name het argument dat je blind in zou moeten stappen ons tegen de borst. Naast het feit dat de platforms een financieringsgat in de markt opvullen, vullen zij ook een ander gat in de markt; het rendementsgat voor beleggers. Aangezien de bancaire rente op spaargeld momenteel bijna nihil bedraagt, zoeken investeerders een hoger rendement en zijn zij ook bereid een hoger risico te nemen dat crowdfundingplatforms nou eenmaal bieden.

Onzes inziens is deze casus een prima voorbeeld van marktwerking tussen partijen die elkaar vinden. Er moet altijd oog zijn voor zorgplicht en zorgvuldigheid, maar elke redenering die stelt dat je blind moet kunnen instappen in de zoektocht naar een hoger rendement dan de risicovrije rente gaat naar ons oordeel niet op.